-Luisa, qawqhanis jilanakamax?
.Kimsaniwa. Kullakanakaxax payaniwa.
-Jumanakax aka pampan pelot anatapxätati?
.Janiw pelot anatapxkit. Nanakax tromp anatapxta.
-Qharurüsti?
.Chawll katuriw sarapxäta.
-Kuna horasarus chawll katuriw sarapxtäti?
.Alwax sarapxatawa. ¿Sarañ munta?
-Janiw chawll katurit sarañ muntkit. Iglesiarü sará. Tata cura wisitiriwa sará.
Nota. Jesús Santisteban Ávila, ejercicio en Aymara elemental.
lunes, 23 de julio de 2012
sábado, 14 de julio de 2012
TRES CORTITAS PARA LA HORA DEL CAFÉ
La publicación de libros en Idioma Aymara se ha incrementado en la Región Puno-Perú. Diccionarios bilingües, ejemplares de narrativa, costumbres y tradiciones; cosmovisión y adivinanzas constituyen algunos ejemplos.
El idioma de la cultura Chimú en el norte de Perú recibe la atención incrementada de investigadores. Nos informan del funcionamiento de academias para su enseñanza en La Libertad y Lambayeque.
Un anhelo recurrente: que el periodismo nacional reserve también espacios para las noticias y comentarios en Idiomas amazónicos, Chimú, Quechua y Aymara.
El idioma de la cultura Chimú en el norte de Perú recibe la atención incrementada de investigadores. Nos informan del funcionamiento de academias para su enseñanza en La Libertad y Lambayeque.
Un anhelo recurrente: que el periodismo nacional reserve también espacios para las noticias y comentarios en Idiomas amazónicos, Chimú, Quechua y Aymara.
sábado, 7 de julio de 2012
TE CUENTO?
KAMISARAKI (cómo estás?) y su respuesta WALIKI (estoy bien) constituyen expresiones de saludo popularmente generalizadas entre Aymara hablantes. Y también entre personas que apenas escalan el primer peldaño del Idioma. Me hubiera gustado que la primera lección del método a mi alcance, hubiera sido alrededor de tales expresiones de saludo. Pero no. Los autores daban por inaugurado el primer tema con otros ejemplos. KUNASA AKAXA (qué es esto?) para generar preguntas igualmente interesantes. Ejemplo. KUNASA AKAXA, MAMA? (qué es esto, señora?), KUNASA AKAXA, TATA? (qué es esto, señor?)
El Idioma Aymara construye su sistema funcional en base a sufijos oracionales (definición que pertenece a Aymara en el Internet), siendo esta una de sus características predominantes.
Esta nota no pretende ser una lección de Aymara. Nosotros somos, también, estudiantes permanentes de su cultura. Lo que ahora se lee es una cordial invitación alrededor de una estimulante experiencia cognoscitiva. Si en tu biblioteca tienes un texto para aprender el Idioma Aymara: acógelo aún más; te brindará experiencias muy saludables. JAKHISIÑKAMA (hasta la próxima).
El Idioma Aymara construye su sistema funcional en base a sufijos oracionales (definición que pertenece a Aymara en el Internet), siendo esta una de sus características predominantes.
Esta nota no pretende ser una lección de Aymara. Nosotros somos, también, estudiantes permanentes de su cultura. Lo que ahora se lee es una cordial invitación alrededor de una estimulante experiencia cognoscitiva. Si en tu biblioteca tienes un texto para aprender el Idioma Aymara: acógelo aún más; te brindará experiencias muy saludables. JAKHISIÑKAMA (hasta la próxima).
domingo, 1 de julio de 2012
PELOT ANATAPXÄTATI (1)
- Jichhürux wali thayawa, Pablo. Jumanakax kuns lurapxta? Pelot anatapxätati?
- Jisa, suma waynito, pelot anatapxätawa.
- Khitinakas pelot anatapxäniti?
- Masixanakax anatapxäniwa. Jupanakax utaxaru uywa aych manqapxaniwa.
- Kawkinsa jumanakax pelot anatapxätati?
- Uka pelot kanchan.
- Kuna horasarus akar jutapxätati?
- Janiw yatkti, suma jilata. Jumasti, pelot anatañ muntati?
- Janiw muntkati. Jilanakasax puripxäniwa. Mamasar visitapxäniwa.
- Waliki, Pablo, qharürkama.
- Iyaw suma waynito, jikhisiñkama.
Notas (1) Pelot anatapxätati (Ustedes jugarán a la pelota?) Ejercicios de escritura Aymara elemental: Jesús Santisteban Ávila.
- Jisa, suma waynito, pelot anatapxätawa.
- Khitinakas pelot anatapxäniti?
- Masixanakax anatapxäniwa. Jupanakax utaxaru uywa aych manqapxaniwa.
- Kawkinsa jumanakax pelot anatapxätati?
- Uka pelot kanchan.
- Kuna horasarus akar jutapxätati?
- Janiw yatkti, suma jilata. Jumasti, pelot anatañ muntati?
- Janiw muntkati. Jilanakasax puripxäniwa. Mamasar visitapxäniwa.
- Waliki, Pablo, qharürkama.
- Iyaw suma waynito, jikhisiñkama.
Notas (1) Pelot anatapxätati (Ustedes jugarán a la pelota?) Ejercicios de escritura Aymara elemental: Jesús Santisteban Ávila.
viernes, 15 de junio de 2012
INVITACION PARA TI (1)
"Yatiskaraktasa Aymara arsuñxa, ukhamaxa, inampi Aymaratxa qillqauxasmaxa. Qillqt'asiwaymalla sapuruta sapururjama. (1)
-Tú sabes hablar Aymara, entonces puedes escribir en Aymara. Escribe, escribe todos los días.- (1)
Nota (1) Texto en Español propuesto por Jesús Santisteban Ávila. Traducción al Idioma Aymara: César Cutipa Quenta (Acora, Puno) para Aymara elemental.
-Tú sabes hablar Aymara, entonces puedes escribir en Aymara. Escribe, escribe todos los días.- (1)
Nota (1) Texto en Español propuesto por Jesús Santisteban Ávila. Traducción al Idioma Aymara: César Cutipa Quenta (Acora, Puno) para Aymara elemental.
jueves, 31 de mayo de 2012
JANIWA, JANIRAKIWA (1)
. Mayay jiskt'asima, suma jilata.
. Kunas yoqalla.
. Jumanx kunas sutimaxa.
. Nayan sutixax Josiyawa.
. Qawqhankis jilanakamax.
. Payaniwa. Awer..Tomas, Marcelo.. waw. jilanakaxax kimsaniwa: Tomas, Marcelo, Adrian. Ukamawa.
. Waliki.
. Jumasti, qawqha amigonakamax utji.
. Waljaniwa. Eskwela masinakaxax pusini; anatañ amigonakaxax tunkani. Walja amigonakax utjiwa.
. Iyaw.
. Jichhasti..Punot sarañ munt-ta.
. Janiw sarañ munt-kti. Qharurox Axora markat sará. Mamaxar visitiriw sará.
(1) Jesús Santisteban Ávila, Aymar yateqer lurañanaka.
. Kunas yoqalla.
. Jumanx kunas sutimaxa.
. Nayan sutixax Josiyawa.
. Qawqhankis jilanakamax.
. Payaniwa. Awer..Tomas, Marcelo.. waw. jilanakaxax kimsaniwa: Tomas, Marcelo, Adrian. Ukamawa.
. Waliki.
. Jumasti, qawqha amigonakamax utji.
. Waljaniwa. Eskwela masinakaxax pusini; anatañ amigonakaxax tunkani. Walja amigonakax utjiwa.
. Iyaw.
. Jichhasti..Punot sarañ munt-ta.
. Janiw sarañ munt-kti. Qharurox Axora markat sará. Mamaxar visitiriw sará.
(1) Jesús Santisteban Ávila, Aymar yateqer lurañanaka.
miércoles, 23 de mayo de 2012
T'ANT'A LURIRIWA (1)
. Timuku, suma jilata, jichhurox kuns lurta.
. Aymar tarey lurta, Jwana. Ukanakax Aymar lurañanakawa.
. Jumax eskwelanktati.
. Jisa, eskwelanktwa. Jumasti.
. Janiw eskwelank-kti. Jumax Aymar yateqeritati.
. Aymar yateqeritwa. Uñjañ munt-ta. Akanakax Aymar liwrunakawa.
. Kuna leccionanktasa.
. Pusi leccionanktawa.
. Khä eskwelan qawqa Aymara yateqerinakasa utji.
. Waljaniwa.
. Kawkinkisa Juliox.
. Plateria markankiwa. Kayukiw sarani.
. Kuna Juliox luriritasa.
. T'ant'a luririwa.
. Walikiw, Timuku.
. Jakisiñkama, Jwana.
(1) Jesús Santisteban Ávila, Aymar yateqer lurañanakawa.
. Aymar tarey lurta, Jwana. Ukanakax Aymar lurañanakawa.
. Jumax eskwelanktati.
. Jisa, eskwelanktwa. Jumasti.
. Janiw eskwelank-kti. Jumax Aymar yateqeritati.
. Aymar yateqeritwa. Uñjañ munt-ta. Akanakax Aymar liwrunakawa.
. Kuna leccionanktasa.
. Pusi leccionanktawa.
. Khä eskwelan qawqa Aymara yateqerinakasa utji.
. Waljaniwa.
. Kawkinkisa Juliox.
. Plateria markankiwa. Kayukiw sarani.
. Kuna Juliox luriritasa.
. T'ant'a luririwa.
. Walikiw, Timuku.
. Jakisiñkama, Jwana.
(1) Jesús Santisteban Ávila, Aymar yateqer lurañanakawa.
Suscribirse a:
Entradas (Atom)